Testosteron – co musisz wiedzieć?

Testosteron jest hormonem produkowanym głównie przez gonady (jądra u mężczyzn oraz jajniki u kobiet). Poziom testosteronu jest naturalnie znacznie wyższy u mężczyzn. Zarówno zbyt wysoki, jak i zbyt niski poziom testosteronu może prowadzić do występowania różnych objawów.

Czym jest testosteron?

Testosteron to hormon płciowy wytwarzany głównie przez gonady. Dokładniej mówiąc, testosteron jest produkowany zarówno przez jądra, jak i jajniki.

Nadnercza produkują również dehydroepiandrosteron (DHEA) — hormon, który organizm może przekształcać w testosteron oraz estrogen.

Testosteron jest głównym androgenem, czyli hormonem odpowiedzialnym za rozwój męskich cech płciowych. Jego stężenie jest naturalnie znacznie wyższe u mężczyzn.

Czy testosteron jest sterydem?

Naturalny testosteron jest sterydem — dokładniej sterydem anaboliczno-androgennym.

• Anaboliczny oznacza działanie sprzyjające budowie mięśni.
• Androgenny odnosi się do rozwoju męskich cech płciowych.

Jednak gdy ludzie używają określenia „sterydy anaboliczne”, zazwyczaj mają na myśli syntetyczne (wytwarzane w laboratorium) pochodne testosteronu, które są wprowadzane do organizmu.

Lekarze stosują syntetyczny testosteron w leczeniu i kontroli różnych schorzeń medycznych. Jest on również podstawowym lekiem stosowanym w maskulinizującej terapii hormonalnej.

Niektórzy sportowcy i kulturyści nadużywają syntetycznego testosteronu (sterydów anabolicznych), przyjmując bardzo wysokie dawki w celu poprawy wyników sportowych lub zmiany wyglądu ciała. Takie nadużywanie może powodować nieprzyjemne objawy oraz prowadzić do poważnych, długoterminowych problemów zdrowotnych, takich jak zakrzepy krwi, udar mózgu czy potencjalnie zwiększone ryzyko raka prostaty.

Jakie funkcje pełni testosteron?

Testosteron pełni różne funkcje na różnych etapach życia, w tym:

• Rozwój płodowy
• Okres dojrzewania u chłopców
• Dorosłość

Testosteron a rozwój płodowy

Około siódmego tygodnia rozwoju płodowego gen związany z płcią znajdujący się na chromosomie Y inicjuje rozwój jąder u płodów męskich. Jądra zaczynają wówczas produkować testosteron.

Testosteron odpowiada za rozwój męskich wewnętrznych i zewnętrznych narządów rozrodczych w okresie prenatalnym.

Testosteron a dojrzewanie

Testosteron jest odpowiedzialny za wiele zmian zachodzących w okresie dojrzewania u chłopców, w tym:

• Wzrost wysokości ciała
• Rozwój owłosienia ciała i okolic łonowych
• Powiększenie prącia, jąder oraz gruczołu krokowego
• Wzrost libido (popędu seksualnego)

Testosteron u dorosłych mężczyzn

U dorosłych mężczyzn testosteron jest niezbędny do produkcji plemników. Ponadto:

• Pobudza organizm do wytwarzania nowych czerwonych krwinek
• Pomaga utrzymać mocne kości i mięśnie
• Zwiększa libido oraz ogólne poczucie dobrostanu

Testosteron u dorosłych kobiet

U dorosłych kobiet testosteron wspomaga libido. Jednak większość testosteronu produkowanego w jajnikach jest przekształcana w estradiol — główny żeński hormon płciowy.

Drzewo genealogiczne sterydów

/Wszystkie sterydy pochodzą od testosteronu/

DHT (dihydrotestosteron)

• Nie ulega aromatyzacji
• Silne powinowactwo wiązania z receptorem androgenowym
• Nie powstaje w wyniku konwersji przez 5-alfareduktazę (5AR)
• Słabe działanie anaboliczne z powodu interakcji z enzymem 3-alfa-hydroksysteroidową dehydrogenazą
• Proviron
• Masteron
• Primobolan
• Anadrol
• Winstrol
• Anavar

19-Nortestosteron (pochodne nandrolonu)

• Niższe działanie androgenne i mniej skutków ubocznych o charakterze androgenowym
• Słaba interakcja z 5-alfa-reduktazą (5AR)
• Ulega aromatyzacji w mniejszym stopniu niż testosteron
• Silne działanie anaboliczne
• Nandrolon
• Tren (trenbolon)
• MENT

Testosteron

• Podstawowy męski hormon płciowy
• Związek macierzysty wszystkich sterydów anaboliczno-androgennych
• Testosteron
• Metylotestosteron
• Halotestin
• Metanabol
• Turinabol
• Boldenon

Rodzaje testosteronu do iniekcji

Istnieje kilka rodzajów testosteronu podawanego w formie iniekcji, z których każdy oferuje inne korzyści. Należą do nich:

• Testosteron cypionat
• Testosteron propionat
• Testosteron enantan
• Testosteron undekanian
• Preparaty łączone testosteronu

Główna różnica pomiędzy tymi formami testosteronu polega na estrze dołączonym do cząsteczki testosteronu.

Ester jest grupą chemiczną przyłączoną do testosteronu, którą organizm musi rozłożyć, aby móc wykorzystać hormon. Proces ten powoduje opóźnione (kontrolowane) uwalnianie, co pomaga regulować poziom hormonów i ograniczać nieprzyjemne wahania (szczyty i spadki).

Sama cząsteczka testosteronu zawsze pozostaje taka sama, jednak każdy ester wpływa na sposób metabolizowania hormonu po iniekcji, co przekłada się na różnice w szybkości działania, czasie utrzymywania się efektu oraz częstotliwości dawkowania.

Testosteron cypionat

Testosteron cypionat jest jednym z najczęściej stosowanych estrów. Jego okres półtrwania wynosi średnio około 8 dni, co oznacza, że organizm metabolizuje ester i hormon w ciągu około jednego tygodnia.

Zazwyczaj podaje się go raz lub dwa razy w tygodniu, aby utrzymać stabilny poziom testosteronu.

Dawka 100 mg testosteronu cypionatu dostarcza około 70 mg aktywnego testosteronu, natomiast pozostałą część stanowi ester.

Testosteron propionat

Testosteron propionat jest estrem szybko działającym. Osiąga szczyt stężenia we krwi w ciągu kilku godzin i jest całkowicie metabolizowany w ciągu około 3 dni.

Iniekcje wykonuje się zazwyczaj co 2–3 dni, aby utrzymać stabilny poziom hormonu. Ze względu na szybki metabolizm i częste dawkowanie jest często wykorzystywany do szybkiej stabilizacji lub precyzyjnego dostrojenia poziomu testosteronu we krwi.

Dawka 100 mg testosteronu propionatu dostarcza około 93 mg aktywnego testosteronu.

Testosteron enantan

Testosteron enantan jest metabolizowany w ciągu około 4–5 dni, choć śladowe ilości mogą pozostawać w organizmie nawet do dwóch tygodni.

Najczęściej podaje się go co 5 dni. Typowa dawka początkowa wynosi 100–200 mg domięśniowo co 5–7 dni, w zależności od indywidualnej reakcji organizmu.

Dawka 100 mg testosteronu cypionatu dostarcza około 72 mg aktywnego testosteronu, natomiast pozostałą część stanowi ester.

Testosteron undekanian

Jest to jeden z najdłużej działających estrów testosteronu — badania wskazują, że podwyższony poziom testosteronu może utrzymywać się przez około 3 miesiące po iniekcji.

Zastrzyki wykonuje się zwykle co 30–90 dni, a schemat dawkowania zależy od reakcji pacjenta.

Dawka 100 mg testosteronu cypionatu dostarcza około 63 mg aktywnego testosteronu, natomiast pozostałą część stanowi ester.

Terapie łączone testosteronu

Preparaty recepturowe zawierające kombinacje estrów mogą zapewniać bardziej zrównoważony poziom hormonów. Przykładowo połączenie propionatu z cypionatem pozwala na szybkie podniesienie poziomu testosteronu dzięki propionatowi, a jednocześnie zapewnia dłuższą stabilność dzięki wolniej działającemu cypionatowi.